Wat vertelt de genetische stamboom van ToBRFV de tomatenteler?

Nieuwe genetische analyses geven meer inzicht in de verspreiding en ontwikkeling van ToBRFV. De analyses helpen onderzoekers om de verwantschap tussen virusvarianten te volgen en veranderingen in het virus te signaleren die aanleiding kunnen geven voor verder onderzoek.

Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV) is inmiddels geen onbekende meer in de Nederlandse tomatenteelt. Sinds de eerste officiële vondst van het virus in Nederland in 2019, is veel kennis opgebouwd over de verspreiding en ontwikkeling ervan. Onderzoekers volgen het virus daarbij niet alleen door te kijken naar waar het wordt gevonden, maar ook naar de genetische eigenschappen van verschillende virusvarianten.

Een hulpmiddel daarbij is de online tool ToBRFV Nextstrain. Maar wat kun je daar als teler eigenlijk mee?

Bij Nextstrain wordt het erfelijke materiaal (virusgenoom) van verschillende ToBRFV-varianten met elkaar vergeleken. Op basis daarvan ontstaat een soort stamboom: virusvarianten die veel op elkaar lijken, staan dicht bij elkaar in de boom. Door virusgenomen uit verschillende landen en locaties te vergelijken, kunnen onderzoekers aanwijzingen krijgen over de verwantschap tussen virusvarianten en hoe het virus zich mogelijk heeft verspreid.

De nieuwste versie van ToBRFV Nextstrain bevat 455 vrijwel complete virusgenomen uit 32 landen. In een onlangs gepubliceerd onderzoek (Oplaat et al., 2026) beschrijven virologen en moleculair biologen van het NIVIP, onderdeel van de NVWA, binnen een internationaal team van onderzoekers, nieuwe inzichten uit deze studie. Daarmee komt de genetische diversiteit van ToBRFV steeds beter in beeld.

Zo laat de analyse zien dat virusvarianten in tomatenplanten in Engelse productiekassen genetisch sterk lijken op varianten die eerder zijn aangetroffen in geïmporteerde tomaten uit Marokko. Dit geeft aan dat besmette vruchten een risico vormen en dat import een rol kan spelen bij de verspreiding van ToBRFV over grote afstanden.

Wat kun je níet uit de stamboom afleiden?