Steeds grotere bedreiging nationale veiligheid maakt strategische keuzes noodzakelijk

De Rijksbrede Risicoanalyse 2026, die op 16 oktober is gepubliceerd door het Analistennetwerk Nationale Veiligheid (ANV), laat zien dat de wereld in de afgelopen vier jaar fundamenteel veranderd is. De nationale veiligheid wordt bedreigd door geopolitieke, economische en digitale dreigingen en door grote niet-moedwillige risico's zoals pandemieën, overstromingen, en extreme hitte. Om het Koninkrijk weerbaar te maken zijn volgens het Analistennetwerk bestuurlijke en maatschappelijke keuzes nodig.

De Rijksbrede Risicoanalyse geeft elke vier jaar een overzicht van dreigingen die de veiligheidsbelangen van het Koninkrijk der Nederlanden kunnen raken. Ook geeft het inzicht in de bijbehorende kwetsbaarheden. De analyse vormt een belangrijke basis voor de actualisatie van de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden in 2027.

Het Analistennetwerk heeft deze dreigingen ingedeeld in thema’s (zie kader). Deze zijn geanalyseerd en uitgewerkt in realistische scenario’s. Het ANV benoemt in deze analyse ook wat er kan gebeuren als meerdere scenario’s tegelijk plaatsvinden.

De geopolitieke situatie in de wereld verandert snel. Oplopende spanningen tussen landen zorgen voor een grotere dreiging van moedwillige verstoringen en aanvallen. Het functioneren van de internationale rechtsorde staat onder druk en naast militaire dreigingen kunnen economische, technologische en politieke afhankelijkheden als drukmiddel worden ingezet.

Ook niet-moedwillige dreigingen zijn een groot risico voor de nationale veiligheid. Het gaat dan met name om een pandemie, hitte, droogte en orkanen (voor het Caribisch deel van het Koninkrijk). Door verandering van het klimaat kunnen deze gebeurtenissen elkaar sneller opvolgen en meer met elkaar verweven raken. Dat maakt zowel de dreiging als de maatregelen die nodig zijn complexer.

Investeringen nodig voor versterken weerbaarheid