Forvarnir gegn RS-veiru hjá ungbörnum: Góður árangur og næstu skref

Almennar ónæmisaðgerðir gegn RS-veiru (RSV) hófust á Íslandi haustið 2025 og hefur árangurinn fyrsta veturinn verið mjög góður.

Þátttaka foreldra var afar góð og fyrstu niðurstöður benda til verulegrar fækkunar alvarlegra RSV-sýkinga hjá yngstu börnunum. Nú hefur heilbrigðisráðherra ákveðið að tryggja varanlega fjármögnun þessara forvarna og er hafinn undirbúningur að áframhaldandi áætlun.

RS-veiran er algeng orsök öndunarfærasýkinga hjá ungum börnum og getur valdið alvarlegum veikindum, einkum á fyrstu mánuðum ævinnar. Til að fyrirbyggja slík veikindi var ungbörnum hérlendis síðasta vetur boðið í fyrsta sinn langvirkt einstofna mótefni, nirsevimab (Beyfortus), sem gefið er með einni sprautu og veitir vernd í að minnsta kosti fimm til sex mánuði.

Þegar ákveðið var að hefja þessar ónæmisaðgerðir vorið 2025 var um að ræða tímabundið verkefni til tveggja vetra (flensutímabila), 2025–2026 og 2026–2027. Við undirbúninginn þurfti að skilgreina markhóp og ákveða magn mótefnis til kaupa fyrir bæði tímabilin.

Ákveðið var að leggja áherslu á yngstu ungbörnin, enda er hættan á alvarlegum RSV-sýkingum mest á fyrstu mánuðum ævinnar. Við ákvörðun aldursmarkanna var meðal annars stuðst við íslensk gögn um sjúkrahúsinnlagnir vegna RSV og þær erlendu rannsóknir sem þá lágu fyrir.

Samkvæmt núverandi fyrirkomulagi er mótefnið boðið börnum sem fæðast á skilgreindu RSV-tímabili, frá október til mars, og börnum sem fæðast utan þess tímabils og eru yngri en sex mánaða við upphaf þess. Fyrir veturinn 2026–2027 á þetta við um börn fædd frá 1. maí 2026 (sama og var gert á síðasta ári). Mótefnið er einnig boðið tilteknum börnum í áhættuhópum á öðru aldursári.